Γράφει η Λίλλυ Σπαντιδάκη

Αν ξεκινήσουμε από τον τίτλο, ομολογουμένως είναι αρκετά πρωτότυπος. Όπως και το θέμα του βιβλίου: ένα αγόρι τα έχει βάλει με τον κόσμο, μισεί τους ανθρώπους και θέλει να τους εκδικηθεί με κάθε δυνατό τρόπο. Απλά έχει κάτι και με το χοιρινό, δεν μπορεί να αντισταθεί, πρέπει να το κλωτσήσε.

Ο συγγραφέας μας διηγείται την ιστορία ενός παιδιού, λοιπόν, του Ρόμπερτ, που όπως φαίνεται είναι διαφορετικός και ιδιαίτερος. Δεν συμπαθεί τους γονείς του, μισεί την αδερφή του και κάνει ό,τι περνάει κάθε φορά από τον νου του για να μπορέσει να προκαλέσει το χάος. Του αρέσει το χάος, το επιδιώκει. Φετίχ του τα γουρούνια-από αληθινά, μέχρι κουμπαράδες και pork chops. Θέλει να τα κλωτσήσει. Αυτή του η μανία «γιατρεύεται» έπειτα από ένα ταπεινωτικό επεισόδιο με ένα σάντουιτς που περιείχε μπέικον. Όλη του η καταστροφική ενέργεια αναστρέφεται προς το ανθρώπινο είδος. Η αδερφή του, όπως συνήθως, αποτελεί το πειραματόζωό του και αφού δοκιμάσει καλά-καλά τις δυνάμεις του πάνω της, προχωρά σε μεγαλύτερα εγχειρήματα. Το αποτέλεσμα θα είναι μοιραίο για έναν σημαντικό αριθμό θυμάτων αλλά και για τον ίδιο.
Μαύρο χιούμορ. Έχει καιρό να κάνει την επανεμφάνισή του στην λογοτεχνία. Ο Tom Baker το χειρίζεται άριστα, και πώς δεν θα μπορούσε από την στιγμή που είναι αφηγητής του “Little Britain” και την δεκαετία του 70 ενσάρκωσε τον “Doctor Who” στην ομώνυμη cult σειρά. Αποτελεί, θα μπορούσε να πει κανείς, την ενσάρκωση του Βρετανικού χιούμορ και μέσα στο βιβλίο που βάζει την προσωπική του πινελιά, έχουμε ένα τέλειο μάγμα πνευματώδους έκφρασης που αραιά συναντάται σήμερα.
Το βιβλίο δεν πατάει σε κάποιο ιδιαίτερο νοηματικό πλαίσιο. Μοιάζει μάλιστα να έχει γραφτεί πιο πολύ για την ευχαρίστηση του ίδιου του συγγραφέα να διηγηθεί μια τέτοιου είδους ιστορία. Θεμιτό. Ο Ρόμπερτ αντιπροσωπεύει το διαολάκι που έχουν τα παιδιά μέσα τους και έχει την ελευθερία να απαντήσει σε όλα όσα τον εξάπτουν και τον συγχύζουν. Ο Baker καταδεικνύοντας την εμπάθεια που έχει με την οικογένειά του μας εισάγει σε κάτι που δεν είναι καινούριο. Απλά μας λέει ωμά αλήθειες που μπορούν να συμβούν σε  οικογένειες. Ο Ρόμπερτ όμως, παρόλη την ελευθερία που του δίνει ο δημιουργός του, την πατάει. Γιατί ποτέ του δεν υπέστη τις συνέπειες μέχρι που χρειάστηκε να αντιμετωπίσει την αλήθεια των άλλων, της φύσης και της πραγματικότητας με τον χειρότερο τρόπο.
Όλη αυτή η μανία, ξεκινά από την αντιπάθεια στην αδερφή του και σίγουρα η συμπεριφορά του παραπέμπει στην ανάγκη μιας φροϋδικής εξήγησης που, όμως, δεν έχει και τόση πολλή σημασία. Η δυσκολία της κατανόησης έγκειται στην ερμηνεία της ταυτοποίησης της αποταμίευσης στην μορφή του γουρουνιού, και κατά συνέπεια, του Ρόμπερτ να κατευθύνει την εκδηλη – προς πάσα κατεύθυνση- αποστροφή του στο πρόσωπο της αδερφής του διαμέσου του πολυαγαπημένου της γουρουνιού-κουμπαρά. Σημασία σε αυτό το βιβλίο έχει να απολαύσουμε την κακία του Ρόμπερτ, την διακωμώδηση της βρετανικής αστικής τάξης μέσα από τα μάτια του Tom Baker και στο τέλος, μαζί με την ανάγνωση της τελευταίας σελίδας, να κλείσουμε το βιβλίο και να αφήσουμε τον Ρόμπερτ στην μοίρα που επέλεξε.
Αυτό που πραγματικά κάνει εντύπωση είναι ότι μέσα στην μαυρίλα, την φρίκη και την κακία του ο Ρόμπερτ, αγαπά τα ζώα.  Θεωρεί ότι είναι πολύ πιο αξιόλογα από τους ανθρώπους και αυτό τον οδηγεί στην έξαρση του μίσους του γι΄ αυτούς. Δεν συνηθίζεται αυτοί οι χαρακτήρες να έχουν soft spots και να που ο συγκεκριμένος έχει. Ίσως ο Baker να προσπαθεί να πει κάτι με αυτό. Ίσως να είναι και ο τρόπος του να πει μέσα από την σουρεαλιστική του ιστορία ότι κάποια πράγματα πρέπει να μένουν ανέγγιχτα. Δεδομένης και της κατάληξης του ήρωα του, μπορεί και να θέλει να μας πει ότι ναι, τα ζώα είναι αυτά που πρέπει να αφεθούν στα ένστικτά τους, ότι αυτή είναι η φύση. Δεν χαρακτηρίζεται σε καμία περίπτωση «φιλοζωικό» το βιβλίο. Μιλά για ένα αγόρι που στο πρώτο του μισό κλωτσά γουρούνια και τιτλοφορείται βάση αυτού. Κρύβει όμως μια αλήθεια, που όπως φαίνεται ούτε ο συγγραφέας θέλει να την πολυπαραδεχτεί: ότι τα ζώα είναι πολύ πιο αξιόλογα από τους ανθρώπους. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.
Το βιβλίο έχει εκδοθεί από έναν οίκο που καταπιάνεται με περίεργες λογοτεχνικές τάσεις και δείχνει προτίμηση σε κείμενα αρκετά ιδιόρρυθμα. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που ένα τέτοιο βιβλίο ανταποκρίνεται απόλυτα στις απαιτήσεις ενός αναγνώστη με ιδιαίτερο γούστο, καλοσχηματισμένη αίσθηση του χιούμορ και στοχευμένες προτιμήσεις. Το «αγόρι που κλώτσαγε γουρούνια» δεν είναι κάτι που μπορεί να διαβαστεί ευρέως. Όχι γιατί απευθύνεται σε κάποια ξεχωριστή αναγνωστική ελίτ. Απλά γιατί προϋποθέτει από τον αναγνώστη να ξέρει τι είναι αυτό που θα διαβάσει και να μην το διαβάσει για την ανάγνωση αυτή καθεαυτή, αλλά γιατί ξέρει ότι θα του αρέσει όταν θα το διαβάσει. Οι αναφορές του και μόνο στην σύγχρονη βρετανική ζωή και συνήθειες με λεπτομέρειες που πιθανώς οι ίδιοι οι Άγγλοι μόνο γνωρίζουν και ελάχιστοι μπορούν να αντιληφθούν πλήρως νοηματικά, καταστά το βιβλίο δυσκολοδιάβαστο.
Η εξίσωση λοιπόν εδώ είναι αντίστροφη: η ανάγνωση πρέπει να πληροί τις προϋποθέσεις για την πραγματοποίησή της. Τότε αυτό το βιβλίο είναι… εξωφρενικά καταπληκτικό.

Τίτλος Πρωτότυπου: The boy who kicked pigs
Συγγραφέας: Tom Baker
Εκδόσεις: Faber & Faber Limited

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα ΘΕΣΣΑΛΙΑ 21/05/09

Για τη φιλοξενία: