Σύνολο επισκεπτών:
278114
 
Αναλυτική Αναζήτηση
 
 
   
 
Η Γαλάτεια γράφει για τον Νίκο Καζαντζάκη

«Άνθρωποι και Υπεράνθρωποι», Γαλάτεια Καζαντζάκη, 2007

Γράφει η Έφη Χ. Μαυροπούλου

Το «Άνθρωποι και Υπεράνθρωποι» είναι το μοναδικό μυθιστόρημα της Γαλάτειας Καζαντζάκη, του οποίου η έκδοση συμπίπτει χρονικά με το θάνατο του Καζαντζάκη το 1957.

Στον πρόλογο του βιβλίου ο Αλέξανδρος Αργυρίου αναφέρει ότι «...δεν πρέπει να αμφιβάλλουμε για τη σύμπτωση, διότι δεν ήταν η πρώτη φορά, που η Γαλάτεια ερχόταν δημοσίως σε σύγκρουση με τον Καζαντζάκη, χωρίς εκείνος να της απαντά».

Η Γαλάτεια Καζαντζάκη έπλασε ένα μυθιστόρημα με πολλά φανταστικά στοιχεία και βέβαια δε μπορούμε με σιγουριά να πούμε ποια από αυτά αναφέρονται στη σχέση της με τον Καζαντζάκη.

Από τη στιγμή που δεν κατονομάζει τα πραγματικά πρόσωπα έχει και τη δυνατότητα να επινοεί διάφορα πράγματα. Ωστόσο, για τον αναγνώστη είναι λεπτή αυτή η ισορροπία και δυσκολεύεται να κάνει το διαχωρισμό μεταξύ πραγματικών γεγονότων και φανταστικών.

Στο μυθιστόρημά της η συγγραφέας, περιστρέφεται κατά κύριο λόγο στη σχέση του Αλέξανδρου με τη Δανάη αλλά πέρα από τα συναισθήματα και τα χαρακτηριστικά των πρωταγωνιστών περιγράφει, τη νοοτροπία τα ήθη και τα έθιμα μιας άλλης εποχής σε μια γλώσσα που αν και ξεχασμένη δεν ενοχλεί τον αναγνώστη.

Μας δίνει σπουδαίες πληροφορίες για την ατμόσφαιρα και τη νοοτροπία της εποχής τόσο σε κοινωνικό επίπεδο, που είναι αρκετά συντηρητικό αλλά μας δίνει και σπουδαίες πληροφορίες για το μποέμ τρόπο ζωής των λογίων της εποχής.   

Για τη Δανάη η συγγραφέας έχει υφάνει ένα χαρακτήρα τόσο σύγχρονο, που είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσεις πως μιλάμε για πενήντα και πλέον χρόνια πριν.  

Η Δανάη το πρώτο καιρό της γνωριμίας της με τον Αλέξανδρο έζησε ένα ρομαντικό και απόλυτο έρωτα και δέχτηκε να τον ακολουθήσει ακόμα και χωρίς τα εχέγγυα μιας νόμιμης  συμβίωσης, που θα καλύπτονταν με το επιστέγασμα ενός γάμου.

Δέχτηκε να προσαρμοστεί σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες και τις δικές του επιθυμίες. 

Μέχρι, που την κούρασε η μονοτονία του και η στεγνότητα του.
Και όλη αυτή τη σχέση την αναλύει με βάση  το κεντρικό ερώτημα για τη συγγραφέα δηλαδή, τη διάκριση «ανθρώπου» και «υπερανθρώπου».

Σε όλο το μυθιστόρημα κινείται με άξονα το διαχωρισμό αυτό και κάθε τόσο παραθέτει τα συμπεράσματά της και τα χαρακτηριστικά της μιας  και της άλλης κατηγορίας.

Η συγγραφέας μας παρουσιάζει τη Δανάη μια γυναίκα, συναισθηματική, τρυφερή, ρομαντική, που ερωτεύεται τον πνευματώδη, απόλυτο, ξεχωριστό, ιδιαίτερο,  σκληρό, μονοδιάστατο, Αλέξανδρο. Και μέσα από αυτές τις διαφορές σε αυτούς τους χαρακτήρες,  προσπαθεί να αποδώσει τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου και του υπερανθρώπου.

Χαρακτηριστικά λέει η Δανάη προς τον Αλέξανδρο: « Εγώ αλλιώς ήθελα τη συμβίωση. Κάτι πιο ζεστό, πιο στοργικό». Για να της απαντήσει ο Αλέξανδρος «…Είμαστε δυο διαφορετικές φύσεις. Είσαι αισθηματική κι εγώ δεν είμαι….Έχεις εκατό και έχω πέντε. Κανένας, κατάλαβέ το, δε μπορεί να δώσει περισσότερα από όσα διαθέτει». 

Και τότε η Δανάη ξεκινά να γίνεται σκληρή δεν της αρκεί αυτή η ομολογουμένως ξεκάθαρη απάντηση, αλλά αρχίζει να τον «χτυπάει» όχι μόνο προσωπικά αλλά και στο έργο του λέγοντας του χαρακτηριστικά ότι «… η τέχνη σου δεν είναι Δανάη και θα σε εκδικηθεί». Έτσι, αρχίζει και σκληραίνει όπως σκληραίνει μια γυναίκα στερημένη, μια γυναίκα, που δεν έζησε την
προσοχή και τον έρωτα του άντρα, που αγάπησε. Και όλη αυτή η αγάπη που ένιωσε για αυτόν γίνεται μίσος. 

Και από δω και πέρα ξεκινά η αποκαθήλωση του Αλέξανδρου. Από κει που στην αρχή του μυθιστορήματος είναι ένας άνθρωπος ιδιαίτερος, με βαθειά πνευματικότητα, απόλυτα ολιγαρκής, όσο προχωρά η ιστορία τα ίδια προτερήματα γίνονται ελατώμματα και από υπεράνθρωπος γίνεται άνθρωπος. Ένας άνθρωπος όχι με αδυναμίες και πάθη αλλά στεγνός, χωρίς ίχνος συναισθήματος,  χωρίς ίχνος συμπόνιας, χωρίς ίχνος κατανόησης. Έτσι, ξεκινά
ένα πόλεμο μαζί του πότε με σκληράδα και πότε με λεπτή ειρωνεία.                 

Και όλα αυτά τα γράφει σε τρίτο πρόσωπο περνώντας συχνά σε πρώτο πρόσωπο, παραθέτοντας πολλές αναφορές σε λεπτομέρειες οι οποίες δε προσθέτουν τίποτα στη συνολική αφήγηση και πολλές φορές κουράζουν τον αναγνώστη. Μέσα σε όλη την αφήγηση έχουμε τα ιντερμέτζα, τα οποία λειτουργούν ως αποσπάσματα θεατρικού έργου με διαλόγους και σκηνοθετικές περιγραφές και οδηγίες. Μέσω των ιντερμέτζων υπερασπίζει τη θέση της ότι γνήσιοι υπεράνθρωποι είναι οι ήρωες που πεθαίνουν για τις ιδέες τους και όχι οι πλαστοί διανοούμενοι, που υποδύονται τους υπεράνθρωπους, ενώ είναι πραγματικά απ-άνθρωποι. 

Και γοητεύεται ο αναγνώστης και αναρωτιέται συχνά: Άραγε ο σπουδαίος Καζαντζάκης να είχε και αυτή την πλευρά ή είναι και μια σκοτεινή πλευρά που έτσι και αλλιώς όλοι οι μεγάλοι άνθρωποι ή καλύτερα υπεράνθρωποι έχουν;


Έφη Μαυροπούλου
Έφη Μαυροπούλου

effiemavropoulou@hotmail.com